Pogrzeb ofiar masakry w Warszawie

Kontekst wydarzenia

Uroczystości pogrzebowe pięciu manifestantów (Filipa Adamkiewicza, Michała Arcichiewicza, Karola Brendela oraz braci Marcelego i Zdzisława Rutkowskich), zastrzelonych przez wojsko rosyjskie 27 lutego 1861 roku na Krakowskim Przedmieściu, stały się gigantyczną, pokojową manifestacją patriotyczną jednoczącą wszystkie stany Warszawy. W nabożeństwie żałobnym w kościele św. Krzyża oraz w wielokilometrowym procesyjnym odprowadzeniu ciał na Cmentarz Powązkowski wzięło udział ponad 100 tysięcy osób – w tym rzemieślnicy, duchowieństwo, studenci oraz przedstawiciele społeczności żydowskiej pod przewodnictwem rabina Dow Bera Meiselsa. Za zgodą namiestnika Michaiła Gorczakowa porządku pilnowała powołana spontanicznie polska Straż Konstytucyjna, co na krótki czas dało mieszkańcom poczucie niezależności i zapoczątkowało okres tzw. „rewolucji moralnej”, bezpośrednio poprzedzającej wybuch powstania styczniowego.